เอกสารสิทธิที่ดินมีกี่ประเภท และแตกต่างกันอย่างไร

เอกสารสิทธิที่ดินมีกี่ประเภท และแตกต่างกันอย่างไร

เอกสารสิทธิที่ดินมีกี่ประเภท และแตกต่างกันอย่างไร
1. โฉนดที่ดิน น.ส.4 และ อ.ช.2 (ตราครุฑแดง)
      เป็นเอกสารแสดงกรรมสิทธิ์ที่ชัดเจน ในกรณีที่เป็นที่ดินเปล่า หรือบ้าน โฉนดที่ดินจะถูกเรียกว่า น.ส.4 แต่หากเป็นคอนโดมิเนียม อาคารชุด โฉนดที่ดินจะเรียกว่า อ.ช.2
      โฉนดที่ดินที่จะถูกออกโดยกรมที่ดิน มีการระวางที่ดิน รูปถ่ายทางอากาศ กำหนดหลักหมุดตำแหน่ง เนื้อที่ และขอบเขตที่ชัดเจน โฉนดที่ดินเป็นเอกสารสิทธิ์เดียวที่เจ้าของกรรมสิทธิ์ สามารถ ซื้อ-ขาย-โอน และจดจำนองได้ ที่ดินที่มีเจ้าของกรรมสิทธิ์ บุคคลผู้อื่นที่มิใช่เจ้าของกรรมสิทธิ์ ไม่มีสิทธิจะยึดครอบครองที่ดินนั้นโดยมิชอบด้วยกฎหมาย แต่หากเจ้าของกรรมสิทธิ์ไม่หมั่นตรวจสอบที่ดินของตน อาจเสียสิทธิ์ เมื่อมีผู้ครอบครองปรปักษ์ คือ การครอบครองที่ดินของผู้อื่นโดยเปิดเผย และสุจริต ติดต่อกันมาเป็นระยะเวลา 10 ปี สามารถยื่นขอจดทะเบียนกรรมสิทธิ์ในที่ดิน ด้วยการครอบครองปรปักษ์ได้

 

2.หนังสือรับรองการทำประโยชน์ในที่ดิน น.ส.3 ก (ตราครุฑสีเขียว)
      เป็นหนังสือรับรองการทำประโยชน์ แสดงสิทธิครอบครองในที่ดิน แต่ไม่มีกรรมสิทธิ์บนที่ดินผืนนั้น โดยหนังสือรับรองการทำประโยชน์ในที่ดิน น.ส.3 ก จะมีระวางรูปถ่ายทางอากาศ และสามารถขอออกโฉนดที่ดินได้ โดยจะต้องมีการรางวัดที่ดินก่อน และรอประกาศจากราชการ 30 วัน จึงจะทำการซื้อ-ขาย-โอน และจดจำนองได้ ในส่วนหนังสือรับรองการทำประโยชน์ที่ออกให้แก่บุคคลที่ครอบครองที่ดินในรูปแบบทั่วไป จะจำกัดเฉพาะบริเวณที่ที่ดินได้มีการทำระวางรูปถ่ายทางอากาศแล้วส่วนใหญ่ และจะออกโดยการเดินสำรวจทั้งตำบล ผู้ลงนามในหนังสือรับรองการทำประโยชน์ น.ส. 3 ก คือ เจ้าพนักงานที่ดิน, หรือนายอำเภอท้องที่ แล้วแต่กรณี

 

3.หนังสือรับรองการทำประโยชน์ในที่ดิน น.ส.3 (ตราครุฑดำ)
      เป็นหนังสือรับรองการทำประโยชน์ที่มีลักษณะคล้ายกับ น.ส.3 ก แต่จะไม่มีระวางรูปถ่ายทางอากาศ จึงไม่มีการกำหนดตำแหน่งที่ดินได้อย่างชัดเจน หนังสือรับรองการทำประโยชน์ในที่ดิน น.ส.3 สามารถทำการซื้อ-ขายได้แต่ต้องประกาศก่อน 30 วัน หากไม่มีผู้ใดมาคัดค้าน ถึงจะโอนได้ หนังสือรับรองการทำประโยชน์ในที่ดิน น.ส.3 เป็นหนังสือรับรองที่ออกให้แก่บุคคลที่ครอบครองที่ดินทั่วไปเป็นการเฉพาะราย ไม่มีระวางโยงยึด เป็นแผนที่รูปลอย ใช้สำหรับบริเวณที่ดินที่ยังไม่มีการยกเลิกอำนาจนายอำเภอผู้มีอำนาจลงนามใน น.ส.3 คือนายอำเภอท้องที่

 

4. หนังสือรับรองการทำประโยชน์ในที่ดิน ส.ป.ก. 4-01 (ตราครุฑน้ำเงิน)
      เป็นหนังสืออนุญาตให้เข้าทำประโยชน์ ในเขตปฏิรูปที่ดินเพื่อการเกษตร จัดสรรให้กับประชาชนได้ทำการเกษตรเท่านั้น ส่วนใหญ่เป็นพื้นที่ป่าเสื่อมโทรม ไม่สามารถขาย หรือโอนได้ ยกเว้นเป็นการตกทอดทางมรดกแก่ทายาทโดยธรรม ทั้งนี้หากผู้ที่ถือครองขาดคุณสมบัติหรือฝ่าฝืนกฎระเบียบ รวมถึงเสียชีวิต และไม่มีผู้มารับมรดกตกทอด ก็จะหมดสิทธิ์ในการถือครองไป โดยที่ดินดังกล่าวจะถูกโอนไปยังสถาบันเกษตรกร หรือ ส.ป.ก. เพื่อประโยชน์ในการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม

จะเห็นว่าเอกสารสิทธิ์ที่ดินแต่ละประเภทให้สิทธิในที่ดิน และมีรูปแบบการหมดสิทธิในที่ดินที่แตกต่างกันออกไป เพราะฉะนั้น ก่อนทำการ ซื้อ-ขาย-โอนที่ดิน จะต้องตรวจสอบเอกสารสิทธิ์ให้ชัดเจนว่ามีสิทธิในการครอบครองดังเช่นที่คิดไว้หรือไม่ และหากไม่แน่ใจสามารถทำการตรวจสอบที่กรมที่ดินได้ตามท้องที่นั้นๆ

 

ขอบคุณข้อมูล : https://gurulivingth.com/talk30/
https://www.ddproperty.com/